Νέο Εργασιακό Πλαίσιο: Οικειοθελής Αποχώρηση Εργαζομένου-Νομοθετικές Πρόνοιες & Υπηρεσιακή Παράνοια
(αρ. 14 ν. 5239/2025)
Η οικειοθελής αποχώρηση του εργαζομένου έμοιαζε/μοιάζει κάτι αφοπλιστικά απλό. Η διαδικασία, εντούτοις, της αναγγελίας της υπήρξε, διαχρονικά, ένα από τα πλέον προβληματικά σημεία του εργατικού δικαίου-βεβαίως και της πράξης. Ο συγκεκριμένος τρόπος λύσης της εργασιακής σχέσης, μολονότι φαινομενικά απλός (:ο εργαζόμενος αποχωρεί με δική του πρωτοβουλία) είχε δημιουργήσει, όπως έχουμε εκθέσει σε παλαιότερη αρθρογραφία μας, μια σειρά από πρακτικά και νομικά αδιέξοδα. Η υπερβολικά μεγάλη περίοδος αδικαιολόγητης απουσίας πριν αυτή θεωρηθεί σιωπηρή καταγγελία της σύμβασης από την πλευρά του εργαζομένου, η, κατ’ αποτέλεσμα, ανάγκη συνυπογραφής των μερών, οι ανακολουθίες μεταξύ του νόμου και τις εφαρμοστικής Υ.Α., δημιουργούσαν, διαχρονικά, πλείστα όσα προβλήματα. Στη βάση των συγκεκριμένων δεδομένων μοιάζει φυσιολογική η προσπάθεια του νομοθέτη για (συνολική) επαναπροσέγγιση και εξορθολογισμό της αναγγελίας οικειοθελούς αποχώρησης. Με το άρθρο 14 του ν. 5239/2025, τροποποιήθηκε εκ βάθρων το άρθρο 330 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025).
Από τα έντυπα στις ψηφιακές δηλώσεις
Η πρώτη -και λογικώς αναμενόμενη- μεταβολή είναι η πλήρης κατάργηση της υποχρέωσης υποβολής «εντύπων», σε κάθε περίπτωση λύσης ή λήξης της εργασιακής σχέσης. Πλέον, στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ (προβλέπεται ότι) υποβάλλονται ψηφιακά οι δηλώσεις της Υ.Α. 40331/Δ1.13521/13.9.2019.
Η αλλαγή αυτή ευθυγραμμίζεται με την γενικότερη νομοθετική βούληση αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων στον εργασιακό χώρο, τυποποιώντας, σε μεγάλο βαθμό, τη διαδικασία των σχετικών αναγγελιών. Ωστόσο, μεταφέρει παράλληλα όλο το βάρος στη λειτουργικότητα και αξιοπιστία της πλατφόρμας που, δυστυχώς, δεν είναι (πάντοτε) δεδομένη ή αυτονόητη.
Κατάργηση υποχρέωσης συνυπογραφής και αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης από τον εργαζόμενο
Η κατάργηση της υποχρέωσης συνυπογραφής της αναγγελίας οικειοθελούς αποχώρησης από την επιχείρηση είναι, προφανώς, φυσιολογική εξέλιξη. Ήδη με την είσοδο στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, με χρήση εξατομικευμένων κωδικών πρόσβασης, έχει διαπιστευθεί η ταυτότητα του προσώπου που προβαίνει στην αναγγελία, ώστε η συνυπογραφή καθίσταται πλέον περιττή.
Δίνεται, επιπρόσθετα, η δυνατότητα στον εργαζόμενο να αναγγείλει ο ίδιος, μέσω του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, την οικειοθελή του αποχώρηση (άρ. 330 §6 π.δ. 62/2025). Ο εργοδότης ενημερώνεται αυτοματοποιημένα μέσω του Π.Σ.
Στην πράξη, ο εργαζόμενος μπορεί με τους προσωπικούς του κωδικούς να υποβάλει τη δήλωση οικειοθελούς αποχώρησής του, ενώ η επιχείρηση λαμβάνει ενημέρωση μέσω του συστήματος, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε περαιτέρω ενέργεια. Άλλωστε η παραίτηση του εργαζομένου δεν εξαρτάται από τη (μη) συναίνεση του εργοδότη. Σημειώνεται πως, φυσικά, εξακολουθούν να δεσμεύουν -σε θεωρητικό, τουλάχιστον, επίπεδο- οι λοιπές υποχρεώσεις του εργαζομένου (π.χ. προθεσμία προειδοποίησης σε σύμβαση αορίστου χρόνου, ύπαρξη σπουδαίου λόγου σε περίπτωση πρόωρης αποχώρησης από ορισμένου χρόνου κ.λπ.).
Η σιωπηρή παραίτηση
Όπως έχουμε ήδη αναπτύξει σε παλαιότερη αρθρογραφία μας, όταν ο εργαζόμενος: (α) σταματήσει να προσέρχεται στην εργασία του χωρίς ειδοποίηση (ή χωρίς ρητή δήλωση της παραίτησής του) ή (β) αρνείται να υπογράψει τη δήλωση παραίτησής του στο σχετικό έντυπο, η βούληση του για τη διακοπή της εργασιακής σχέσης είναι σιωπηρή.
Τότε ανακύπτει το ζήτημα: πώς αναγγέλλεται η οικειοθελής αποχώρηση, χωρίς ο εργαζόμενος να έχει θέσει την υπογραφή του ή να έχει δηλώσει με τρόπο επίσημο τη σχετική βούλησή του;
Αξίζει να αναφερθεί ότι η σχετική διαδικασία έχει υποστεί σημαντικές νομοθετικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια. Μέχρι το 2023 ο εργοδότης επέδιδε στον εργαζόμενο εξώδικη δήλωση το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιμες ημέρες από την αποχώρηση του από την εργασία και ανήγγειλε την αποχώρηση την επόμενη εργάσιμη ημέρα από την επίδοση της εξώδικης δήλωσης. Με τον νόμο 5053/2023 (άρθρο 23) απαιτούνταν συνολικό χρονικό διάστημα αδικαιολόγητης απουσίας δέκα (10) εργάσιμων ημερών (!!!), προτού αναγγελθεί, τηρουμένων και άλλων τυπικών προϋποθέσεων, η οικειοθελής αποχώρηση του εργαζομένου.
Το ισχύον (βελτιωμένο) καθεστώς
Προβλέπεται, ήδη (§3 του άρ. 333 π.δ. 62/2025), ότι σε περίπτωση που ο εργαζόμενος απουσιάζει αδικαιολόγητα από την εργασία του για περισσότερες από τρείς (3) συνεχείς εργάσιμες ημέρες, ο εργοδότης έχει δικαίωμα να τον οχλήσει για ανάληψη εργασίας. Αν μετά την όχληση του εργοδότη ο εργαζόμενος εξακολουθεί να απουσιάζει αδικαιολόγητα για επιπλέον δύο (2) εργάσιμες ημέρες, ο εργοδότης αναγγέλλει την οικειοθελή αποχώρηση, χωρίς να απαιτείται υπογραφή του εργαζομένου. Για την υποβολή της αναγγελίας ορίζεται επιπλέον προθεσμία δύο (2) εργάσιμων ημερών.
Διευκρινίζεται ότι με τον όρο «εργάσιμες ημέρες» εννοούνται οι εργάσιμες ημέρες του Δημοσίου και όχι της επιχείρησης στην οποία απασχολείται ο εργαζόμενος.
Η όχληση του εργοδότη δηλώνεται υπεύθυνα στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Δεν αναρτάται, δηλαδή, η ίδια η όχληση και αίρεται, με τον τρόπο αυτό η αναντιστοιχία ανάμεσα σε όσα ορίζουν ο νόμος και η Υ.Α. Η όχληση αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο τρόπο. Ο εργαζόμενος λαμβάνει γνώση της (της όχλησης) με ειδοποίηση που αποστέλλεται μέσω της εφαρμογής «MyErgani».
Παρατηρείται ότι το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο βελτιώνει κατά πολύ την προϋφιστάμενη, ιδιαίτερα προβληματική, νομοθετική πρόβλεψη. Μειώνεται αισθητά ο χρόνος αδικαιολόγητης απουσίας του εργαζομένου, μετά το πέρας του οποίου μπορεί να θεωρηθεί ότι επέρχεται από πλευράς του σιωπηρή καταγγελία της σύμβασης εργασίας. Η προσαρμογή αυτή ευθυγραμμίζεται με ήδη υπάρχουσες νομολογιακές κρίσεις, σύμφωνα με τις οποίες ακόμη και πέντε (5) ημέρες αδικαιολόγητης απουσίας μπορούν να θεωρηθούν ως σιωπηρή καταγγελία της εργασιακής σχέσης.
Επιπλέον, καθίσταται ευκολότερη η όχληση του εργαζομένου, καθώς δεν απαιτείται επίδοση εξωδίκου με συνδρομή δικαστικού επιμελητή. Η μεταβολή αυτή, ήδη συντελεσθείσα με τον ν. 5053/2023, διατηρείται, ευτυχώς, από τον πρόσφατο ν.5239/2025. Αρκεί, πλέον, οποιουδήποτε είδους όχληση του εργαζομένου, φτάνει, φυσικά, να υπάρχει δυνατότητα απόδειξής της.
Ταυτόχρονα διευρύνονται τα ασφυκτικά χρονικά περιθώρια αναγγελίας της οικειοθελούς αποχώρησης. Πλέον, η δήλωση μπορεί να πραγματοποιηθεί έως και δύο (2) εργάσιμες ημέρες μετά την άπρακτη παρέλευση της πενθήμερης (συνολικά) αδικαιολόγητης απουσίας του εργαζομένου.
Προς μια περισσότερο λειτουργική διαδικασία….
Ο νέος νόμος επιχειρεί να δώσει λύση σε χρόνιες δυσλειτουργίες, αλλά και νομοθετικές αστοχίες, αρκετές από τις οποίες έχουμε αναλύσει σε παλαιότερη αρθρογραφία μας. Η νέα ρύθμιση κινείται, το δίχως άλλο, προς την ορθή κατεύθυνση.
Οφείλουμε, ωστόσο, να επισημάνουμε το εξής: η αποτελεσματική και ουσιαστική πραγμάτωση της νομοθετικής βούλησης εξαρτάται τελικά από την αντίστοιχη τεχνολογική πρόοδο και τεχνική υποστήριξη.
…και το, προσώρας, ανεφάρμοστο
Εντούτοις, η ακριβής-ακολουθητέα διαδικασία της αναγγελίας οικειοθελούς αποχώρησης, παραμένει, δυστυχώς, υπό αμφισβήτηση. Ενώ το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο έχει μεταβληθεί ήδη από το 2023, δεν έχουν ολοκληρωθεί, μέχρι και σήμερα οι διαδικασίες αναβάθμισης του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ. Αποτέλεσμα: οι ορισμοί του νόμου παραμένουν ουσιαστικά ανεφάρμοστοι. Το πρόβλημα εντείνεται καθώς η Επιθεώρηση Εργασίας προκρίνει ως εφαρμοστέο το προϋφιστάμενο [προ του 2023 (!!!) και σύμφωνο με το Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ] νομοθετικό πλαίσιο. Ταυτόχρονα δικαστικές κρίσεις υιοθετούν (αυτονοήτως) την εφαρμογή των ρυθμίσεων του ισχύοντος ουσιαστικού νόμου, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι οι νομοθετικές προβλέψεις δεν μπορούν να τηρηθούν, διότι δε συμβαδίζουν με την υφιστάμενη μορφή του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ.
Για πρώτη, ίσως, φορά θεσμοθετείται ένα λειτουργικό σύστημα δήλωσης της οικειοθελούς αποχώρησης. Αυτό, όμως, καμία αξία δεν έχει, χωρίς την -πολυπόθητη- ολοκλήρωση και θέση σε λειτουργία του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Μοιάζει παρανοϊκό να προτείνει η Επιθεώρηση Εργασίας εφαρμογή του προϋφιστάμενου (πριν το 2023 μάλιστα!!!) νομοθετικού πλαισίου. Απαιτείται, το δίχως άλλο, η ενεργοποίηση της διοίκησης του αρμόδιου υπουργείου αλλά και της Ανεξάρτητης Αρχής. Είναι κρίμα νομοθετικά να προχωρούμε μπροστά, ως οφείλουμε, και πρακτικά να μένουμε πίσω λειτουργώντας ως, με την κακή έννοια, «δημόσιοι υπάλληλοι».-
Managing Partner
Koumentakis and Associates Law Firm
Σημ.: Το παρόν άρθρο αποτελεί τμήμα ευρύτερης ενότητας αρθρογραφίας της Δικηγορικής μας Εταιρείας για τις Εργασιακές Σχέσεις. Στην ενότητα αυτή επιχειρούμε την ανάλυση, άρθρο προς άρθρο-με business view, πάντα, προσέγγιση, των βασικών διατάξεων του νέου εργασιακού νόμου (:5239/2025).