Πραγματοποίηση Δημοσιότητας ΑΕ στο Γ.Ε.ΜΗ.
(άρθρο 13 ν.4548/2018)
Σε προηγούμενη αρθρογραφία μας ασχοληθήκαμε με τη δημοσιότητα των πράξεων και στοιχείων της ΑΕ. Στο πλαίσιο της ανάλυσης του σχετικού ζητήματος επικεντρώσαμε στη διάκριση της δημοσιότητας σε συστατική και δηλωτική αλλά και στις έννομες συνέπειες κάθε μιας. Σε συνέχεια της εν λόγω θεματικής αναγκαία κρίνεται η διευκρίνιση σημαντικών ζητημάτων που αφορούν τον τρόπο πραγματοποίησης της δημοσιότητας. Περί αυτών το παρόν!
Eισαγωγικά
Ο νομοθέτης αφιέρωσε αυτοτελή διάταξη (αρ. 13, ν. 4548/2018) για τη ρύθμιση των ζητημάτων που άπτονται της διαδικασίας και του τρόπου πραγματοποίησης της δημοσιότητας στο Γ.Ε.ΜΗ.
Αντίστοιχη ήταν και η διάταξη του προϊσχύσαντος νομοθετικού καθεστώτος. Συγκεκριμένα η καταργηθείσα διάταξη που αντιστοιχεί στο περιεχόμενο του σημερινού άρθρου 13 ήταν το άρ. 7β του κ.ν. 2190/1920. Οι δύο διατάξεις κατά το μεγαλύτερο μέρος τους ταυτίζονται σε περιεχόμενο. Ωστόσο, διαπιστώνεται ένα σημείο διαφοροποίησης. Ειδικότερα, ο νομοθέτης του ν.4548/2018 δεν περιέλαβε στο ρυθμιστικό του πεδίο αναλυτική καταγραφή της διαδικασίας δημοσιότητας. Επέλεξε αντί της ρητής ρύθμισης την παραπομπή σε έτερες διατάξεις.
Παραπομπή Σε Άλλες Διατάξεις
Ο νομοθέτης έκρινε, και ορθά, ότι η παραπομπή σε γενικότερες διατάξεις, οι οποίες θα ρύθμιζαν συνολικά τη διαδικασία δημοσιότητας, εξυπηρετεί αποτελεσματικότερα σκοπούς ασφάλειας δικαίου. Στόχος, επίσης, του νομοθέτη με αυτή την επιλογή ήταν η εναρμόνιση των ρυθμίσεων για τη δημοσιότητα. Η πρώτη παράγραφος του άρθρου 13 παραπέμπει στις διατάξεις του ν. 3419/2005, ο οποίος έχει αντικατασταθεί πλέον με τον ν. 4919/2022, στο άρθρο 232 του ν. 4072/2012 και στο άρθρο 2 του ν. 4250/2014. Οι διατάξεις των τελευταίων νομοθετημάτων αναφέρονται στην Εμπορική Δημοσιότητα στο Γ.ΕΜΗ., την προαιρετική δημοσίευση πράξεων σε έντυπα και έγγραφα της εταιρείας και στην κατάργηση της υποχρέωσης δημοσίευσης πράξεων στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως ΤΑΕ-ΕΠΕ και Γ.Ε.ΜΗ.
Το Γ.Ε.ΜΗ.
Η δημοσίευση πραγματοποιείται στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.), το οποίο αποτελεί το Εθνικό Μητρώο Εμπορικής Δημοσιότητας. Το τελευταίο λειτουργεί ως το επίσημο πληροφοριακό σύστημα καταγραφής και δημοσιοποίησης των εμπορικών επιχειρήσεων και των νομικών τους γεγονότων. Παράλληλα το Γ.ΕΜΗ. αποτελεί το εθνικό ηλεκτρονικό δελτίο δημοσιότητας. Νομοθετικά ρυθμίζεται από τον ν.4919/2022.
Πριν τη δημιουργία του Γ.ΕΜΗ. η δημοσίευση, όσον αφορά τις ΑΕ, λάμβανε χώρα με καταχώριση των πράξεων στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών (ΜΑΕ) και τη δημοσίευσή τους στο τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως, ΦΕΚ ΤΑΕ-ΕΠΕ.
Το Γ.Ε.ΜΗ. είναι οργανωμένο ως μορφή ηλεκτρονικής/ψηφιακής βάσης δεδομένων. Το πληροφοριακό σύστημα απαρτίζεται από το Μητρώο Επωνυμιών και Διακριτικών Τίτλων και τον Φάκελο. Στον τελευταίο καταχωρούνται σε χρονολογική σειρά πράξεις και στοιχεία για τα οποία προβλέπεται εμπορική δημοσιότητα αλλά και τα νομιμοποιητικά της έγγραφα. Οι δημοσιευτέες πράξεις, οι οποίες καταχωρίζονται στο Γ.ΕΜΗ. προβλέπονται ειδικότερα στις επιμέρους διατάξεις του εταιρικού δικαίου.
Οι υπηρεσίες του Γ.Ε.ΜΗ. περιλαμβάνουν (α) τις Υ.Γ.Ε.ΜΗ. των Υπουργείων, (β) τις Υ.Γ.Ε.ΜΗ. των Επιμελητηρίων και (γ) τους Πιστοποιημένους Συμβολαιογράφους, οι οποίοι μπορούν να πραγματοποιούν την δημοσίευση συμβολαιογραφικών πράξεων.
Αποτελεί δημόσια υπηρεσία και συνιστά άσκηση δημόσιας εξουσίας υπό την εποπτεία του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Στις αρμοδιότητες του Γ.Ε.ΜΗ. περιλαμβάνονται:
(α) η εγγραφή των υπόχρεων στο Γ.Ε.ΜΗ., όπως αυτοί καταγράφονται στο άρθρο 16 του ν.4919/2019, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται και οι ΑΕ,
(β) κάθε καταχώριση και δημοσίευση, η οποία αφορά τους υπόχρεους,
(γ) η παραλαβή και πρωτοκόλληση (όταν υποβάλλονται έγχαρτα) των αιτήσεων και των συνοδευτικών τους εγγράφων,
(δ) η διενέργεια ελέγχου νομιμότητας και πληρότητας, όπου απαιτείται,
(ε) ο έλεγχος αιτήσεων έγκρισης επωνυμιών και διακριτικών τίτλων και η δέσμευση αυτών,
(στ) η απάντηση σε ερωτήματα που αφορούν συγκεκριμένα εκ του νόμου προβλεπόμενα ζητήματα,
(η) η έκδοση πιστοποιητικών,
(θ) η χορήγηση αντιγράφων και αποσπασμάτων και
(ι) η διενέργεια δειγματοληπτικού ελέγχου των συστάσεων μέσω e – ΥΜΣ και των αυτόματων καταχωρίσεων.
Σύστημα Διπλής Δημοσιότητας
Υπό το καθεστώς πριν τη δημιουργία του Γ.Ε.ΜΗ. η δημοσίευση των στοιχείων της ΑΕ λάμβανε χώρα σε δύο στάδια. Οι δημοσιευτέες πράξεις, αφενός, καταχωρίζονταν στο Μητρώο ΑΕ (ΜΑΕ) και αφετέρου, δημοσιεύονταν στο τεύχος ΑΕ ή ΕΠΕ. Πρόκειται για το λεγόμενο σύστημα «διπλής δημοσιότητας».
Το σύστημα «διπλής δημοσιότητας» διατηρήθηκε και μετά τη θέση σε εφαρμογή του συστήματος του Γ.Ε.ΜΗ.-φυσικά με διαφορετικό περιεχόμενο. Σήμερα η δημοσιότητα πραγματοποιείται, αφενός, με την εγγραφή ή καταχώριση των δημοσιευτέων πράξεων στο Γ.Ε.ΜΗ. και αφετέρου, με την ταυτόχρονη δημοσίευσή τους στον διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ.
Υπεύθυνος Δημοσίευσης
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΑΕ είναι το αρμόδιο όργανο για την υποβολή σε δημοσιότητα των δημοσιευτέων πράξεων και στοιχείων της εταιρείας. Φέρει, δηλαδή, το βάρος διενέργειας των απαραίτητων ενεργειών, ώστε να πληρούται η προϋπόθεση τήρησης της δημοσιότητας, όταν αυτή απαιτείται.
Κατά το στάδιο της σύστασης της ΑΕ, την αρμοδιότητα αυτή φέρουν οι ιδρυτές της. Αντίστοιχα, κατά το στάδιο της εκκαθάρισης ή της πτώχευσης αρμόδιοι είναι οι εκκαθαριστές ή, αντίστοιχα, ο σύνδικος πτώχευσης.
Η αίτηση καταχώρισης πρέπει να υποβάλλεται από τον υπόχρεο μέσα σε προθεσμία είκοσι ημερών από τη λήψη της σχετικής απόφασης που δημιουργεί υποχρέωση προς δημοσίευση. Μπορεί να υποβληθεί είτε έγχαρτα είτε ηλεκτρονικά, ενώ τα πρόσθετα στοιχεία υποβάλλονται υποχρεωτικά σε ηλεκτρονική/ψηφιακή μορφή.
Παραβίαση Υποχρέωσης
Σε περίπτωση που τα παραπάνω αναφερόμενα πρόσωπα παραβιάσουν τις διατάξεις περί δημοσιότητας προβλέπεται η επιβολή προστίμου ύψους 100 έως 100.000€ (κατ΄ άρ. 50 ν. 4919/2022). Το πρόστιμο βαρύνει το ίδιο το υπόχρεο νομικό πρόσωπο και τους νόμιμους εκπρόσωπους του. Το ακριβές ύψος του προστίμου καθορίζεται με βάση τον τύπο της εταιρείας, την κατηγορία μεγέθους στην οποία ανήκει και τη σπουδαιότητα της παράβασης. Αν μάλιστα, τα αρμόδια πρόσωπα, παραβίασαν τις διατάξεις από υπαιτιότητά τους, υπέχουν και αστική ευθύνη έναντι της εταιρείας λόγω της ζημίας που πιθανότητα υπέστη.
Αρμοδιότητα Γ.Ε.ΜΗ.
Η καταχώριση στο Γ.ΕΜΗ. γίνεται από την αρμόδια υπηρεσία και η ενέργεια αυτή αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη. Επίσης, διενεργεί έλεγχο νομιμότητας και πληρότητας όταν λαμβάνει χώρα συστατική δημοσιότητα.
Η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. οφείλει να πραγματοποιεί τη δημοσίευση των στοιχείων ή πράξεων των εταιρειών που την αιτούνται. Σε περίπτωση που αρνηθεί να καταχωρίσει τα εν λόγω στοιχεία, η παράλειψή της πρέπει να απαντηθεί αιτιολογημένα. Μάλιστα, η αιτιολογημένη απόρριψη της αίτησης πρέπει να λάβει χώρα εντός είκοσι μίας (21) ημερών. Το πρόσωπο που έχει έννομο συμφέρον δικαιούται να καταφύγει στο αρμόδιο δικαστήριο και να αιτηθεί να διαταχθεί η πραγματοποίηση της καταχώρισης.
Πιστοποιητικό Καλής Λειτουργίας
Οι αρμόδιες Υ.Γ.Ε.ΜΗ. χορηγούν Πιστοποιητικό Καλής Λειτουργίας (Good Standing Certificate) σε εταιρείες που είναι εγγεγραμμένες στο Γ.Ε.ΜΗ.. Πρόκειται για πιστοποιητικό διεθνώς διαδομένο, το οποίο επιβεβαιώνει την κατάσταση λειτουργίας της εταιρείας. Ειδικότερα, αναφέρει τη μη διαγραφή της από το Γ.Ε.ΜΗ., τη μη θέση της σε κατάσταση λύσης ή εκκαθάρισης, ότι δεν έχει κατατεθεί αίτηση συλλογική συλλογικής διαχείρισης ικανοποίησης των πιστωτών, έχουν εκπληρωθεί οι υποχρεώσεις δημοσίευσης ή έχει απαλλαγεί νομίμως από αυτές και δεν τελεί σε καθεστώς αναστολής καταχωρίσεων από την Υ.Γ.Ε.ΜΗ.
Το πιστοποιητικό έχει διάρκεια ισχύος δύο μηνών. Δημιουργείται γενικό και μαχητό τεκμήριο έναντι κάθε τρίτου για τα στοιχεία που βεβαιώνονται σε αυτό. Η πρόβλεψή του διευκολύνει ιδιαιτέρως τις συναλλαγές της εταιρείας με τρίτους.
Ο τρόπος διενέργειας της δημοσιότητας ήταν πριν από κάποια χρόνια, όλως επιεικώς προβληματικός˙ ακριβέστερα: απαράδεκτος. Η δημιουργία του ΓΕΜΗ, απελευθέρωσε δυνάμεις, προσέδωσε διαφάνεια στη λειτουργία των εταιρειών (βεβαίως και των ΑΕ) και διευκόλυνε το σύνολο των εμπλεκομένων. Η ευθύνη της υλοποίησης της δημοσιότητας βαρύνει το Διοικητικό Συμβούλιο και τα μέλη του κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της ΑΕ. Και, καθώς είναι ιδιαίτερα σημαντική, μοιάζει απόλυτα φυσιολογική η σύνδεση της τήρησης των σχετικών υποχρεώσεων με ποινικές, διοικητικές και αστικές κυρώσεις για τους υπόχρεους. Την δημοσιότητα, πάντως εξυπηρετούν και τα έγγραφα της εταιρείας, τα οποία θα πρέπει να διαθέτουν σειρά στοιχείων. Περί αυτών σε επόμενη αρθρογραφία μας.-
Managing Partner
Koumentakis and Associates Law Firm
Σημ.: Το παρόν άρθρο αποτελεί τμήμα ευρύτερης ενότητας αρθρογραφίας της Δικηγορικής μας Εταιρείας για τις ΑΕ. Στην ενότητα αυτή επιχειρούμε την ανάλυση, άρθρο προς άρθρο-με business view, πάντα, προσέγγιση, του νόμου για τις ΑΕ (:4548/2018).