Νέο Εργασιακό Πλαίσιο: Μερική & Εκ Περιτροπής Απασχόληση˙ Νέο Πλαίσιο, Νέες Ισορροπίες
(Άρ. 6 ν. 5239/2025)
Η ευελιξία στην αγορά εργασίας αποτελεί, εδώ και δεκαετίες, ζητούμενο και, ταυτόχρονα, εργαλείο για την ανταπόκριση των επιχειρήσεων (βεβαίως και των εργαζομένων) στις απαιτήσεις της σύγχρονης οικονομικής πραγματικότητας. Βασικές μορφές ευέλικτης εργασίας αποτελούν η μερική απασχόληση και η εκ περιτροπής εργασία. Οι μορφές αυτές απασχόλησης μας έχουν ήδη απασχολήσει, αναλυτικά, σε προηγούμενη αρθρογραφία μας.
Εισαγωγικά
O πρόσφατος εργασιακός νόμος [τροποποίηση άρθ. 113 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025) με το άρ. 6 ν. 5239/2025] επέφερε σημαντικές αλλαγές στο ρυθμιστικό νομοθετικό πλαίσιο των δύο αυτών μορφών ευέλικτης απασχόλησης. Οι αλλαγές στοχεύουν κυρίως στη μείωση της γραφειοκρατίας για τους εργοδότες κατά το στάδιο πρόσληψης εργαζομένων μερικής απασχόλησης. Στη διαχείριση, επίσης της πραγματικότητας της υπερωριακής απασχόλησης στις συμβάσεις εκ περιτροπής εργασίας. Διατηρούνται, πάντως, σε ισχύ κρίσιμες δικλείδες ασφαλείας για την προστασία εκείνων που απασχολούνται με αυτές τις δύο μορφές απασχόλησης.
Η Μερική Απασχόληση
Η μερική απασχόληση αναφέρεται στην παροχή εργασίας με ωράριο μικρότερο από το κανονικό, το πλήρες ωράριο. Η σύμβαση μερικής απασχόλησης μπορεί να είναι ορισμένου ή αορίστου χρόνου. Οι εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης λαμβάνουν αναλογικά μικρότερο μισθό, αντίστοιχο των ωρών απασχόλησής τους. Με τον ίδιο τρόπο υπολογίζονται και τα υπόλοιπα εργασιακά τους δικαιώματα, τα οποία συνδέονται με τον χρόνο απασχόλησής τους.
Η μορφή αυτή απασχόλησης είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη σε επιχειρήσεις με μεταβαλλόμενες ανάγκες σε εργατικό δυναμικό. Εξυπηρετούνται, μεταξύ άλλων, τομείς όπως το λιανεμπόριο, οι υπηρεσίες και ο τουρισμός, όπου υπάρχει ανάγκη για κάλυψη των ωρών αιχμής χωρίς δέσμευση θέσης εργασίας πλήρους απασχόλησης που, ούτως ή άλλως, είναι χωρίς αντικείμενο.
Η Εκ Περιτροπής Απασχόληση
Η εκ περιτροπής εργασία αναφέρεται σε παροχή εργασίας κατά λιγότερες ημέρες την εβδομάδα ή κατά λιγότερες εβδομάδες το μήνα ή κατά λιγότερους μήνες το έτος ή, τέλος, με συνδυασμό των συγκεκριμένων επιλογών. Πάντα, όμως, κατά πλήρες ημερήσιο ωράριο εργασίας.
Η μορφή αυτή απασχόλησης είναι δυνατό να συμφωνηθεί μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου. Είναι, όμως, δυνατό να επιβληθεί μονομερώς από τον εργοδότη (μέχρι εννέα μήνες ανά έτος) σε περίπτωση περιορισμού της επιχειρηματικής του δραστηριότητας. Στη τελευταία περίπτωση, η εκ περιτροπής εργασία λειτουργεί ως μέσο αποφυγής της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας εργαζόμενων του. Μονομερής επιβολή του συστήματος της εκ περιτροπής εργασίας επιτρέπεται μόνο εφόσον ο εργοδότης έχει προχωρήσει σε διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων της επιχείρησής του.
Οι Συμβάσεις Μερικής Απασχόλησης & Εκ Περιτροπής Εργασίας
Σύμφωνα με τον νόμο (παρ. 1 & 3 άρ. 113 π.δ. 62/2025), η σύμβαση μερικής απασχόλησης και η σύμβαση εκ περιτροπής εργασίας καταρτίζονται, υποχρεωτικά, εγγράφως. Αν η σύμβαση μερικής απασχόλησης δεν περιληφθεί τον έγγραφο τύπο, τεκμαίρεται απασχόληση του εργαζομένου με πλήρες ωράριο εργασίας.
Ελάχιστο περιεχόμενο των συμβάσεων συνιστούν (σύμφωνα με την παρ. 4 του ίδιου άρθρου):
(α) τα στοιχεία ταυτότητας των συμβαλλομένων,
(β) ο τόπος παροχής της εργασίας, η έδρα της επιχείρησης ή η διεύθυνση του εργοδότη,
(γ) ο χρόνος της απασχόλησης, ο τρόπος κατανομής και οι περίοδοι εργασίας,
(δ) ο τρόπος αμοιβής,
(ε) Οι όροι τροποποίησης της σύμβασης, σε περίπτωση που υπάρχουν τέτοιοι.
Η νομοθετική μεταρρύθμιση
Με τον πρόσφατο εργασιακό νόμο (άρ. 6 ν. 5239/2025), επέρχονται τρεις βασικοί άξονες αλλαγών (στο άρ. 113 Κώδικα Εργατικού Δικαίου-π.δ. 62/2025):
(α) Κατάργηση της υποχρέωσης γνωστοποίησης συμφωνίας στην Επιθεώρηση Εργασίας
Μέχρι πρότινος, οι συμβάσεις μερικής ή εκ περιτροπής απασχόλησης έπρεπε να γνωστοποιούνται στην Επιθεώρηση Εργασίας εντός οκτώ (8) ημερών από την κατάρτισή τους. Προβλεπόταν ως κύρωση, σε περίπτωση παράλειης, η δημιουργία μαχητού τεκμηρίου πλήρους απασχόλησης του εργαζομένου.
Υπό το ισχύον, σήμερα, νομοθετικό καθεστώς, η υποχρέωση αυτή καταργείται. Με τον τρόπο αυτό απομειώνεται το σχετικό γραφειοκρατικό βάρος των επιχειρήσεων. Διατηρείται, όμως, το επίπεδο προστασίας των εργαζομένων με διαλείπουσα απασχόληση καθώς η σύμβαση εξακολουθεί να καταρτίζεται υποχρεωτικά εγγράφως.
Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή: η υποχρέωση γνωστοποίησης στην Επιθεώρηση Εργασίας διατηρείται όταν το σύστημα εκ περιτροπής απασχόλησης των εργαζόμενων επιβάλλεται στην επιχείρηση με, μονομερή, απόφαση του εργοδότη.
(β) Κατάργηση χρονικών προσδιορισμών στη μερική απασχόληση
Υπό το προϊσχύσαν καθεστώς, στην ατομική σύμβαση μερικής απασχόλησης προσδιοριζόταν ρητά η μειωμένη απασχόληση σε ημερήσια, εβδομαδιαία, δεκαπενθήμερη ή μηνιαία βάση. Αυτοί οι χρονικοί αυτοί περιορισμοί καταργούνται.
Η αλλαγή αναγνωρίζει τη σύγχρονη ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία και εξατομικευμένες μορφές σύμβασης, ωφελώντας και τα δύο μέρη. Παράλληλα, ενισχύεται η αυτονομία της βούλησης και η συμβατική ελευθερία.
(γ) Ρητή πρόβλεψη για υπερωρία στην εκ περιτροπής εργασία
Προβλέπεται, πλέον, ρητά η δυνατότητα παροχής υπερωριακής εργασίας από εργαζόμενους με σύστημα εκ περιτροπής εργασίας. Οι ώρες υπερωριακής απασχόλησης αμείβονται σύμφωνα με όσα, γενικότερα, ισχύουν (άρ. 194 π.δ. 32/2025)˙ δηλ. με αμοιβή ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά σαράντα τοις εκατό (40%).
Πρόκειται για θετική εξέλιξη, τόσο για τον εργαζόμενο, που αποκτά δυνατότητα αύξησης εισοδήματος, όσο και για τον εργοδότη, που μπορεί να ανταποκρίνεται στις αυξομειώσεις του φόρτου εργασίας. Ωστόσο, όπως διευκρινίζεται, παροχή υπερεργασίας (41η-45η ώρα εβδομαδιαίως) δεν νοείται υπό καθεστώς εκ περιτροπής απασχόλησης, αφού η υπερεργασία υπολογίζεται επί υπερβάσεων του πλήρους εβδομαδιαίου ωραρίου των σαράντα (40) ωρών.
Μεταρρύθμιση με Ισορροπία;
Η τροποποίηση του νόμου (άρ. 113 του π.δ. 62/2025 με τη διάταξη του άρ. 6 ου νόμου 5239/2025) αναμφίβολα κινείται προς την ορθή κατεύθυνση: της απλοποίησης, δηλ., των λειτουργικών διαδικασιών των επιχειρήσεων, χωρίς όμως να επηρεάζει βασικά δικαιώματα των εργαζομένων υπό καθεστώς διαλείπουσας απασχόλησης.
Η κατάργηση της υποχρέωσης γνωστοποίησης των συμβάσεων αυτών στην Επιθεώρηση Εργασίας μέσω του «Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ» περιορίζει το διοικητικό βάρος της επιχείρησης. Επίσης, η προώθηση της συμβατικής ελευθερίας των μερών και η ρητή πρόβλεψη δυνατότητας παροχής υπερωριακής εργασίας στην εκ περιτροπής απασχόληση αποτελεί βήμα προς την ενίσχυση της ευελιξίας. Εξυπηρετούνται, έτσι επιχειρήσεις ιδίως σε κλάδους με έντονη μεταβλητότητα στις ανάγκες απασχόλησης εργατικού δυναμικού. Παράλληλα, παρέχεται στους εργαζόμενους η δυνατότητα ενίσχυσης του εισοδήματός τους, σημαντικό αντιστάθμισμα στη μειωμένη διάρκεια της εργασίας και τις, αντίστοιχα, μειωμένες αποδοχές.
Οφείλουμε, ωστόσο, να τονίσουμε το εξής: η υπό εξέταση νομοθετική παρέμβαση αποδεικνύεται κατά τι άτολμη. Μεταβάλει μεν και διευκολύνει τη σύναψη συμβάσεων ευέλικτων μορφών απασχόλησης. Δεν επεμβαίνει, όμως, ουσιαστικά στον θεσμό της μερικής απασχόλησης.
Υπενθυμίζουμε τον προβληματισμό μας για την επιβολή (που τέθηκε με τον νόμο 4635/2019-άρ. 59) της προσαύξησης του δώδεκα τοις εκατό (12%) σε περίπτωση παροχής επιπρόσθετης (πέραν της συμφωνηθείσας στο πλαίσιο μερικής απασχόλησης) εργασίας. Για τον προβληματισμό μας αυτό έχει ήδη γίνει λόγος σε παλαιότερη αρθρογραφία μας. Για την αποφυγή καταστρατηγήσεων του θεσμού, το μέσο είναι ήδη διαθέσιμο: ψηφιακή κάρτα και διαχείριση της εν λόγω, επιπρόσθετης, απασχόλησης ως υπερωριακής όμοιας.
Η αποδοχή της ανάγκης των επιχειρήσεων (ενίοτε και των εργαζομένων) για ευέλικτη απασχόληση (μερική και εκ περιτροπής) έλαβε, δειλά, χώρα από μακρού χρόνου˙ όχι από ανάγκη αλλά, κυρίως, στη βάση της ευρωπαϊκής πραγματικότητας και συναφών προσαρμογών και επιταγών. Καθώς, όμως, οι ανάγκες των επιχειρήσεων και της οικονομίας κινούνται ραγδαία προς την συγκεκριμένη κατεύθυνση, ο νομοθέτης δεν μπορεί παρά να προσαρμόζεται. Οι ρυθμοί προσαρμογής κινούνται, δυστυχώς, με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς: ανάμεσα στο αναγκαίο (:ανάγκες της οικονομίας και της επιχειρηματικότητας) και το πολιτικά εφικτό. Αισιόδοξοι, όντες, συνεχίζουμε να προσβλέπουμε στη λογική-βεβαίως και στις επόμενες νομοθετικές ρυθμίσεις για περισσότερη τόλμη και, φυσικά, αποδοχή της οικονομικής πραγματικότητας και προσαρμογή της νομοθεσίας σ’ αυτήν.-
Managing Partner
Koumentakis and Associates Law Firm
Σημ.: Το παρόν άρθρο αποτελεί τμήμα ευρύτερης ενότητας αρθρογραφίας της Δικηγορικής μας Εταιρείας για τις Εργασιακές Σχέσεις. Στην ενότητα αυτή επιχειρούμε την ανάλυση, άρθρο προς άρθρο-με business view, πάντα, προσέγγιση, των βασικών διατάξεων του νέου εργασιακού νόμου (:5239/2025).