Νέο Εργασιακό Πλαίσιο: Μείωση της γραφειοκρατίας στις Εργασιακές Σχέσεις
(Άρ. 5, 17, 18, 19, 20 & 21 ν. 5239/2025)
Από το εισαγωγικό, ακόμα, άρθρο της παρούσας ενότητας της αρθρογραφίας μας προέκυπτε η διαπίστωση πως ο πρόσφατος εργασιακός νόμος (5239/2025) αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές παρεμβάσεις στη σύγχρονη εργατική νομοθεσία. Στόχος του είναι, προφανώς, η ρύθμιση σημαντικών εργασιακών ζητημάτων˙ η διαμόρφωση, επίσης, ενός νέου θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των επιχειρήσεων και των εργασιακών τους σχέσεων, με βασικό εργαλείο την ψηφιακή τεχνολογία˙ αυτονοήτως και η μείωση της γραφειοκρατίας.
Εισαγωγικά
Οι σχετικές διατάξεις του νόμου (αρ 5, 17, 18, 19, 20 & 21 ν. 5239/2025) θέτουν τα θεμέλια για τη μείωση της γραφειοκρατίας, την ουσιαστική ένταξη ψηφιακών εργαλείων στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων και τον εκσυγχρονισμό του τρόπου οργάνωσης των εργασιακών σχέσεων. Αποτελούν, με άλλα λόγια, το αναγκαίο υπόβαθρο της αναγκαίας και πολυπόθητης/πολύτιμης ευελιξίας στον τομέα αυτό. Επιδιώκεται, ουσιαστικά, η εξάλειψη του πλήθους έντυπων διαδικασιών που για δεκαετίες ταλαιπωρούσαν εργοδότες και λογιστές ενώ, ταυτόχρονα, ενισχύεται η διαφάνεια και η προσβασιμότητα σε επίπεδο πληροφόρησης για τους όρους εργασίας.
Άρθρο 5 – Η ενημέρωση εργαζομένων μέσω ψηφιακών μέσων
Είναι γνωστή η υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει στους εργαζομένους που απασχολεί γραπτή ενημέρωση για τους ουσιώδεις όρους της σύμβασης εργασίας τους. Επίσης για κάθε μεταβολή αυτών.
Υπό το προισχύσαν δίκαιο, η πληροφόρηση πραγματοποιούνταν:
(α) με παράδοση εντύπου ή
(β) με χρήση ηλεκτρονικών μέσων, υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι υπήρχε δυνατότητα πρόσβασης, αποθήκευσης και εκτύπωσης των πληροφοριών αυτών από τον εργαζόμενο στις σχετικές πληροφορίες ενώ ο εργοδότης όφειλε να διατηρεί απόδειξη αποστολής ή παραλαβής τους από τον εργαζόμενο.
Το άρθρο 5 του νόμου 5239/2025 τροποποίησε τη σχετική διάταξη του άρθρου 75 του π.δ. 62/2025. Πλέον, η υποχρέωση ενημέρωσης που βαρύνει τον εργοδότη είναι δυνατό να εκπληρωθεί με ειδοποίηση του εργαζομένου, μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής «MyErgani», με τη γνωστοποίηση των εγγράφων Ψηφιακής Αναγγελίας Έναρξης Εργασίας και Ψηφιακής Δήλωσης Μεταβολής Στοιχείων Εργασιακής Σχέσης.
Με τη νέα ρύθμιση, οι ουσιώδεις όροι εργασίας (ενδ.: οι πληροφορίες που αφορούν τον μισθό, το ωράριο, τη θέση απασχόλησης, τις άδειες) και τυχόν μεταβολή αυτών γνωστοποιούνται άμεσα στον εργαζόμενο. Ο τελευταίος αποκτά μόνιμη και εύκολη πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες. Οι εργοδότες απαλλάσσονται από το βάρος διαχείρισης φυσικών φακέλων και εγγράφων. Η σχέση εργοδότη–εργαζομένου καθίσταται περισσότερο διαφανής.
Άρθρο 17 – Κατάργηση της έντυπης τήρησης βιβλίων και εγγράφων
Μέχρι σήμερα, κάθε επιχείρηση όφειλε να τηρεί στον χώρο εργασίας σειρά εγγράφων, όπως πίνακα προσωπικού, κανονισμό εργασίας, βιβλίο αδειών κ.α. Τα σχετικά έγγραφα έπρεπε να είναι διαθέσιμα σε περίπτωση ελέγχου από την αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας.
Το άρθρο 17 του νόμου 5239/2025 απομειώνει το σχετικό γραφειοκρατικό βάρος˙ δεν συνιστά, πλέον, αιτία επιβολής προστίμου:
(α) η μη ανάρτηση πίνακα προσωπικού και προγράμματος ωρών εργασίας εφόσον είναι προσβάσιμα στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ,
(β) η μη επίδειξη βιβλίου αδειών, το οποίο καταργείται,
(γ) η μη επίδειξη εντύπου ουσιωδών όρων ατομικών συμβάσεων εργασίας του προσωπικού αφού (όπως, ήδη, αναφέρθηκε) μπορούν πλέον να γνωστοποιηθούν στον εργαζόμενο και σε ηλεκτρονική μορφή καθώς και
(δ) η μη επίδειξη εκκαθαριστικών σημειωμάτων των αποδοχών του προσωπικού για το τελευταίο τουλάχιστον τρίμηνο, καθώς η καταβολή των μισθών γίνεται υποχρεωτικά με τραπεζική κατάθεση και τα σχετικά στοιχεία είναι ευχερώς διαθέσιμα εφόσον ζητηθούν.
Πρακτικά, η κατάργηση της υποχρέωσης τήρησης των παραπάνω εντύπων σημαίνει μείωση της γραφειοκρατίας, απαλλαγή από το σχετικό διοικητικό κόστος, απλοποίηση της διαδικασίας ελέγχου και, προδήλως, απελευθέρωση δυνάμεων για άσκηση περισσότερο παραγωγικών δραστηριοτήτων.
Άρθρο 18 – Ψηφιακή καταχώριση στο «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ»
Με τον νέο νόμο (άρ. 18 ν. 5239/2025) καταργείται ακόμη μία περιττή υποχρέωση του εργοδότη: αυτή της ανάρτησης στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ της ατομικής σύμβασης εργασίας και των τροποποιήσεών της. Επιπρόσθετα: ο εργαζόμενος αποκτά πρόσβαση σε κάθε δήλωση του εργοδότη μέσω του συστήματος «MyErgani», το οποίο είναι προσβάσιμο είτε στην αντίστοιχη ιστοσελίδα, είτε μέσω ψηφιακής εφαρμογής, την οποία ο εργαζόμενος έχει τη δυνατότητα να εγκαταστήσει στο κινητό του τηλέφωνο. Στη περίπτωση αυτή, ο εργαζόμενος λαμβάνει άμεσα ειδοποίηση στη συσκευή του κινητού του τηλεφώνου για κάθε υποβολή δήλωσης από την πλευρά του εργοδότη.
Άρθρο 19 – Δημιουργία νέας ψηφιακής εφαρμογής
Με τον νέο νόμο (άρ. 19 ν. 5239/2025) δημιουργείται νέα ηλεκτρονική εφαρμογή για τις επιχειρήσεις με την ονομασία «Ergani». Μέσω της εφαρμογής αυτής και με την χρήση των κωδικών πρόσβασης του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, ο εργοδότης έχει τη δυνατότητα να αναρτά έγγραφα και να υποβάλει δηλώσεις και σχετικές τροποποιήσεις που υποβάλλονται στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, εξυπηρετώντας άμεσα τις ανάγκες της επιχείρησής του, όποτε αυτές εμφανιστούν.
Άρθρο 20 – Ηλεκτρονική αναγγελία έναρξης εργασίας
Ίσως η μεγαλύτερης σπουδαιότητας, από άποψη μείωσης του γραφειοκρατικού βάρους, διάταξη είναι αυτή του άρ. 20 ν. 5239/2025. Με τη συγκεκριμένη διάταξη αντικαθίσταται το άρ. 578 του π.δ. 62/2025 και:
(α) καταργείται οριστικά η υποχρέωση ανάρτησης βασικών όρων εργασίας, επί των οποίων τους -πολυάριθμους- προβληματισμούς μας είχαμε εκθέσει σε παλαιότερη αρθρογραφία μας,
(β) διατηρείται η υποχρέωση ανάρτησης της Ψηφιακής Αναγγελίας Έναρξης Εργασίας και της Ψηφιακής Δήλωσης Μεταβολής Στοιχείων Εργασιακής Σχέσης.
Σημειώνεται ότι η Ψηφιακή Αναγγελία περιέχει το σύνολο των ουσιωδών όρων εργασίας (άρθρο 73 π.δ. 62/2025) ενώ γίνεται αποδεκτή από τον εργαζόμενο είτε με ιδιόχειρη ή ηλεκτρονική υπογραφή του, είτε με τη χρήση της εφαρμογής «MyErgani», ικανοποιώντας, έτσι, την υποχρέωση πληροφόρησης του άρθρου 75 του π.δ. 62/2025. Υποχρέωση συνυπογραφής από τον εργοδότη δεν υπάρχει, καθώς τα στοιχεία του έχουν ήδη αυθεντικοποιηθεί κατά την είσοδό του στο σύστημα με τους εξατομικευμένους κωδικούς του.
Άρθρο 21 – Προσλήψεις λόγω έκτακτων αναγκών
Με σχετική διάταξη του πρόσφατου νόμου (αρ. 21 ν. 5239/2025) ολοκληρώνεται, στην παρούσα φάση, ο κύκλος των προσπαθειών για απλοποίηση των διαδικασιών αναγγελίας και εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου που διέπει τις εργασιακές σχέσεις. Με το νέο άρθρο 578Α του π.δ. 62/2025, δίνεται η δυνατότητα κάλυψης επειγουσών αναγκών των επιχειρήσεων σε εργατικό δυναμικό. Προσφέρεται στον εργοδότη η ευχέρεια σύναψης συμβάσεων ορισμένου χρόνου έως δύο (2) ημερών την εβδομάδα μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής «Ταχείας Πρόσληψης».
Διευκολύνεται, έτσι, η απασχόληση προσωπικού χωρίς καθυστέρηση οφειλόμενη σε υποχρέωση τήρησης τυπικών διαδικασιών. Οι επιχειρήσεις αποκτούν εργαλεία ώστε να ανταποκρίνονται σε απρόβλεπτες ανάγκες, χωρίς να απομειώνεται το επίπεδο προστασίας των εργαζομένων.
Από τη γραφειοκρατία στην νέα ψηφιακή εποχή
Το σύνολο των παραπάνω μεταρρυθμίσεων είναι δεδομένο πως συμβάλλει στην εξοικονόμηση (και απελευθέρωση) χρόνου και πόρων για τις επιχειρήσεις, στην ενίσχυση της διαφάνειας της σχέσης εργοδότη-εργαζομένου, στην πρόληψη της αδήλωτης εργασίας και στην απλοποίηση της διαδικασίας ελέγχου.
Είναι εμφανής η προσπάθεια μείωσης της γραφειοκρατίας και του διοικητικού βάρους των επιχειρήσεων, καθώς και της ουσιώδους αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων που εισάγονται με τον νέο εργασιακό νόμο. Ελπίζουμε πως ο τελευταίος δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική μεταρρύθμιση. Η απλοποίηση των εργασιακών σχέσεων και η ενσωμάτωση σε αυτές της τεχνολογίας και των δυνατοτήτων που προσφέρει αφήνουν χώρο και χρόνο εκμετάλλευσης της δημιουργικότητας — στοιχείο απαραίτητο για μια αγορά εργασίας που εξελίσσεται και δεν παγιδεύεται σε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις.
Ο δρόμος προς την επόμενη μέρα της επιχειρηματικότητας περνά, το δίχως άλλο, (και) από την ψηφιοποίηση διαδικασιών-φυσικά και όσον αφορά τις εργασιακές σχέσεις. Ουδείς (εχέφρων) θα ήταν δυνατό να έχει διαφορετική προσέγγιση. Μοιάζει, εντούτοις, οξύμωρο να καταφέρνουμε σημαντικά βήματα προς τα εμπρός όσον αφορά την την πάταξη της γραφειοκρατίας και να «στρέφουμε την κεφαλή» όσον αφορά άλλα (εξαιρετικά σημαντικά θέματα) που απασχολούν την επιχειρηματικότητα ενδ.: το θέμα της ανάκλησης εργαζομένων κρίσιμης ειδικότητας για το οποίο προγενέστερη αρθρογραφία μας. Ας μείνουμε, όμως, στις θετικές ρυθμίσεις (όπως η μερική και εκ περιτροπής απασχόληση) για τις οποίες επόμενη αρθρογραφία μας.-
Managing Partner
Koumentakis and Associates Law Firm
Σημ.: Το παρόν άρθρο αποτελεί τμήμα ευρύτερης ενότητας αρθρογραφίας της Δικηγορικής μας Εταιρείας για τις Εργασιακές Σχέσεις. Στην ενότητα αυτή επιχειρούμε την ανάλυση, άρθρο προς άρθρο-με business view, πάντα, προσέγγιση, των βασικών διατάξεων του νέου εργασιακού νόμου (:5239/2025).