Συγχώνευση με τη συμμετοχή Ευρωπαϊκής Εταιρείας (SE)
(άρ. 46 του ν. 4601/2019)
Η συμμετοχή Ευρωπαϊκής Εταιρείας (SE) σε συγχώνευση διέπεται από σύνθετο κανονιστικό πλαίσιο. Το άρθρο 46 του ν. 4601/2019 προβλέπει την αναλογική εφαρμογή των ειδικών διατάξεων για τη συγχώνευση με συμμετοχή ανώνυμης εταιρείας, σε συνδυασμό με τον Κανονισμό (ΕΚ) 2157/2001 και τον ν. 3412/2005. Το εφαρμοστέο πλαίσιο διαφοροποιείται ανάλογα με το αν με τη συγχώνευση συστήνεται νέα SE ή αν συμμετέχει ήδη υφιστάμενη SE, διάκριση που επηρεάζει τις εφαρμοζόμενες προϋποθέσεις και τη διαδικασία της συγχώνευσης.
Οι εφαρμοστέες διατάξεις
Για συγχώνευση με συμμετοχή SE εφαρμόζονται αναλόγως οι ειδικές ρυθμίσεις για συμμετοχή ανώνυμης εταιρείας (αρ. 30-38). Το πλαίσιο αυτό συνδυάζεται με τον Κανονισμό (ΕΚ) 2157/2001 και τον ν. 3412/2005 (αρ. 46). Για SE με καταστατική έδρα στην Ελλάδα, το εθνικό δίκαιο συμπληρώνει τον Κανονισμό στα θέματα που εκείνος δεν ρυθμίζει. Η ορθή διάκριση των εφαρμοζόμενων διατάξεων είναι ουσιώδης, καθώς διαφορετικό πλαίσιο ισχύει για τη σύσταση νέας SE και για τη συμμετοχή ήδη υφιστάμενης SE.
Ο Κανονισμός ρυθμίζει ειδικά τη συγχώνευση ως τρόπο σύστασης SE. Για τη συμμετοχή ήδη υφιστάμενης SE, εφαρμόζεται και το δίκαιο της καταστατικής έδρας στα ζητήματα που δεν ρυθμίζει ο Κανονισμός [αρ. 9 παρ. 1 περ. γ΄ Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Παράλληλα, η SE μπορεί να μετέχει στους μετασχηματισμούς με τις ιδιότητες που προσιδιάζουν σε αυτούς, εκτός αν ειδικός κανόνας ορίζει διαφορετικά (αρ. 2 παρ. 2). Η επιλογή της δομής πρέπει, συνεπώς, να προηγείται του σχεδίου συγχώνευσης, επειδή καθορίζει τις απαιτούμενες πράξεις, εγκρίσεις και ελέγχους.
Η σύσταση Ευρωπαϊκής Εταιρείας μέσω συγχώνευσης
Ευρωπαϊκή Εταιρεία (SE) μπορεί να συσταθεί μέσω συγχώνευσης υπό τις προϋποθέσεις του Κανονισμού [αρ. 17 παρ. 1 σε συνδυασμό με αρ. 2 παρ. 1 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Στη διαδικασία μπορούν να συμμετέχουν ανώνυμες εταιρείες των τύπων του Παραρτήματος Ι και, λόγω εξομοίωσης, ήδη υφιστάμενες SE [αρ. 3 παρ. 1 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Κατά κανόνα, οι συμμετέχουσες εταιρείες θα πρέπει να έχουν καταστατική έδρα και κεντρική διοίκηση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), ενώ τουλάχιστον δύο από αυτές πρέπει να διέπονται από το δίκαιο διαφορετικών κρατών μελών. Η ελληνική νομοθεσία επιτρέπει κατ’ εξαίρεση συμμετοχή εταιρείας χωρίς κεντρική διοίκηση στην ΕΕ, εφόσον συντρέχουν οι ειδικές προϋποθέσεις (αρ. 3 ν. 3412/2005).
Η σύσταση SE μέσω συγχώνευσης μπορεί να γίνει είτε με απορρόφηση είτε με σύσταση νέας εταιρείας [αρ. 17 παρ. 2 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Στην πρώτη περίπτωση, η απορροφώσα εταιρεία αποκτά τη μορφή SE με τη συντέλεση της συγχώνευσης. Στη δεύτερη περίπτωση, η SE αποτελεί τη νέα εταιρεία που προκύπτει από τη συγχώνευση.
Η διαδικασία σύστασης της SE μέσω συγχώνευσης
Τα διοικητικά ή διευθυντικά όργανα καταρτίζουν σχέδιο συγχώνευσης με το υποχρεωτικό περιεχόμενο του Κανονισμού [αρ. 20 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Μεταξύ άλλων, το σχέδιο περιλαμβάνει τη σχέση ανταλλαγής, το καταστατικό της SE και πληροφορίες για τη διαδικασία συμμετοχής των εργαζομένων. Ακολουθούν οι προβλεπόμενες διατυπώσεις δημοσιότητας και ο έλεγχος του σχεδίου από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες.
Το σχέδιο εγκρίνεται από τη γενική συνέλευση κάθε συγχωνευόμενης εταιρείας [αρ. 23 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Η σύγκληση, οι πλειοψηφίες και η διεξαγωγή της συνέλευσης διέπονται από το εθνικό δίκαιο που εφαρμόζεται σε κάθε εταιρεία. Για ελληνική συμμετέχουσα εταιρεία, η σύμβαση συγχώνευσης καταρτίζεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο (αρ. 10 ν. 3412/2005).
Ακολουθεί έλεγχος νομιμότητας σε δύο επίπεδα. Αρχικά, ελέγχεται το τμήμα της διαδικασίας που αφορά κάθε συγχωνευόμενη εταιρεία και εκδίδεται το σχετικό πιστοποιητικό, με το οποίο βεβαιώνεται η ολοκλήρωση των πράξεων και διατυπώσεων που προηγούνται της συγχώνευσης [αρ. 25 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Στη συνέχεια, η αρμόδια αρχή του κράτους της μελλοντικής καταστατικής έδρας της SE ελέγχει την ολοκλήρωση της συγχώνευσης και τη σύσταση της SE [αρ. 26 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001].
Η προστασία των πιστωτών και των μετόχων μειοψηφίας
Για την προστασία των πιστωτών εφαρμόζεται το δίκαιο του κράτους μέλους που διέπει κάθε συγχωνευόμενη εταιρεία [αρ. 24 παρ. 1 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Για ελληνική συμμετέχουσα εφαρμόζεται ο μηχανισμός παροχής κατάλληλων εγγυήσεων στους πιστωτές που πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις (αρ. 13 ν. 4601/2019). Το σχετικό αίτημα μπορεί να υποβληθεί μέσα σε τριάντα ημέρες από την ολοκλήρωση της δημοσιότητας του σχεδίου.
Ο Κανονισμός επιτρέπει επίσης στα κράτη μέλη να προστατεύουν τους μετόχους μειοψηφίας που αντιτάχθηκαν στη συγχώνευση [αρ. 24 παρ. 2 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Για ελληνική ανώνυμη εταιρεία που συμμετέχει στη σύσταση SE, οι διαφωνούντες μέτοχοι μπορούν να ζητήσουν εξαγορά των μετοχών τους εφόσον συντρέχει σπουδαίος λόγος (αρ. 12 ν. 3412/2005). Ενδεικτική περίπτωση αποτελεί η ιδιαίτερα δυσμενής σχέση ανταλλαγής. Το δικαίωμα δεν είναι, συνεπώς, αυτοματοποιημένο αποτέλεσμα της αρνητικής ψήφου.
Εθνική διαδικασία ελέγχου της σχέσης ανταλλαγής ή αποζημίωσης της μειοψηφίας δεν εφαρμόζεται πάντοτε αυτομάτως. Αν το δίκαιο άλλης συμμετέχουσας εταιρείας δεν προβλέπει αντίστοιχη διαδικασία, απαιτείται ρητή αποδοχή κατά την έγκριση του σχεδίου [αρ. 25 παρ. 3 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001].
Τα αποτελέσματα της συγχώνευσης
Η συγχώνευση και η ταυτόχρονη σύσταση της SE συντελούνται με την καταχώριση της SE στο αρμόδιο μητρώο [αρ. 27 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Με την καταχώριση επέρχεται καθολική διαδοχή ως προς το ενεργητικό και το παθητικό των εταιρειών που παύουν να υπάρχουν. Οι μέτοχοί τους καθίστανται μέτοχοι της SE. Στην SE μεταφέρονται επίσης τα υφιστάμενα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις από εργασιακές σχέσεις [αρ. 29 παρ. 4 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001].
Μετά την καταχώριση της SE, η συγχώνευση δεν μπορεί να κηρυχθεί άκυρη [αρ. 30 Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001]. Ωστόσο, η παντελής παράλειψη του απαιτούμενου ελέγχου νομιμότητας μπορεί να αποτελέσει λόγο λύσης της SE.
Η συμμετοχή υφιστάμενης SE σε συγχώνευση
Ήδη υφιστάμενη SE με καταστατική έδρα στην Ελλάδα μπορεί να συμμετέχει σε συγχώνευση υπό το εθνικό πλαίσιο, σε συνδυασμό με τους ειδικούς κανόνες της SE. Οι ειδικές ρυθμίσεις για συμμετοχή ανώνυμης εταιρείας εφαρμόζονται αναλόγως (αρ. 30-38 και 46). Η SE μπορεί να αναλάβει τις ιδιότητες που επιτρέπει γενικά ο νόμος για τη συγχώνευση, εκτός αν ειδική ρύθμιση επιβάλλει περιορισμό (αρ. 2 παρ. 2). Ο έλεγχος πρέπει να γίνεται με βάση τη συγκεκριμένη δομή και όχι με την παραδοχή ότι κάθε συγχώνευση υφιστάμενης SE ακολουθεί τη διαδικασία σύστασης νέας SE.
Η συμμετοχή υφιστάμενης SE μπορεί να γίνει και σε συγχώνευση με σύσταση νέας εταιρείας κατά το εθνικό δίκαιο. Αν, όμως, η νέα εταιρεία πρόκειται να έχει τη μορφή SE, η σύστασή της δεν διέπεται από τις διατάξεις του ν. 4601/2019, αλλά από τις ειδικές διατάξεις του Κανονισμού (ΕΚ) 2157/2001.
Ειδική πρόβλεψη ισχύει όταν η SE συμμετέχει ως απορροφώμενη σε συγχώνευση με απορρόφηση και η απορροφώσα εταιρεία έχει διαφορετική νομική μορφή. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να τηρείται η προβλεπόμενη διετής προθεσμία (άρ. 66 παρ. 1 εδ. β΄ του Κανονισμού), ώστε να μην καταστρατηγούνται οι περιορισμοί που προβλέπονται για τη μετατροπή της SE μέσω της επιλογής της συγχώνευσης.
Συνοπτικά: Πρακτική σημασία και αξία
Η συγχώνευση με συμμετοχή SE απαιτεί πρώτα σαφή διάκριση μεταξύ σύστασης νέας SE και συμμετοχής ήδη υφιστάμενης SE. Στην πρώτη περίπτωση, ο Κανονισμός καθορίζει ειδικά τη διαδικασία, τον διπλό έλεγχο νομιμότητας και τις προϋποθέσεις καταχώρισης. Παράλληλα, πρέπει να ελέγχονται εγκαίρως η σχέση ανταλλαγής, οι αξιώσεις μειοψηφίας, οι πιστωτές και οι απαιτούμενες εταιρικές εγκρίσεις. Μετά την καταχώριση της SE αποκλείεται η κήρυξη της ακυρότητας της συγχώνευσης με αναδρομική ισχύ, γεγονός που ενισχύει τη σημασία του προληπτικού ελέγχου. Στο επόμενο άρθρο θα εξετάσουμε τις ειδικές ρυθμίσεις για συγχώνευση με συμμετοχή αστικών συνεταιρισμών.
Managing Partner
Koumentakis and Associates Law Firm
Σημ.: Το παρόν άρθρο αποτελεί τμήμα ευρύτερης ενότητας αρθρογραφίας της Δικηγορικής μας Εταιρείας για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς. Στην ενότητα αυτή επιχειρούμε την ανάλυση, άρθρο προς άρθρο με business view, πάντα, προσέγγιση, του βασικού σχετικού νόμου (:ν. 4601/2019).