Τα αποτελέσματα της συγχώνευσης
(αρ. 18 ν. 4601/2019)
Σε προηγούμενη αρθρογραφία μας εξετάσαμε τις διατυπώσεις δημοσιότητας και τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας, που προηγούνται της ολοκλήρωσης της συγχώνευσης. Με την ολοκλήρωση της δημοσιότητας της σύμβασης συγχώνευσης επέρχονται τα έννομα αποτελέσματά της. Τα αποτελέσματα αυτά αφορούν τις συμμετέχουσες εταιρείες και τους τρίτους που συναλλάσσονται με αυτές. Eστιάζουμε, εδώ, στις βασικές συνέπειες της συγχώνευσης. Εξετάζουμε, ιδίως, την καθολική διαδοχή της απορροφώσας εταιρείας. Η τελευταία υπεισέρχεται αυτοδικαίως στο σύνολο των δικαιωμάτων, υποχρεώσεων και εννόμων σχέσεων της απορροφώμενης εταιρείας.
Ο χρόνος επέλευσης των αποτελεσμάτων της συγχώνευσης
Κατά το άρθρο 18 του ν. 4601/2019, η συγχώνευση συντελείται από την καταχώριση της σύμβασης στο Γ.Ε.ΜΗ. της απορροφώσας εταιρείας. Από το ίδιο χρονικό σημείο επέρχονται και τα έννομα αποτελέσματά της. Αν και το άρθρο 18 αναφέρεται στη συγχώνευση με απορρόφηση, οι ρυθμίσεις του εφαρμόζονται αναλογικά και σε άλλες περιπτώσεις. Ειδικότερα, εφαρμόζονται στη συγχώνευση με σύσταση νέας εταιρείας, αλλά και στην εξαγορά.
Ως προς τα αποτελέσματα της δημοσιότητας, εφαρμόζεται συμπληρωματικά το γενικό πλαίσιο δημοσιότητας στο Γ.Ε.ΜΗ., όπως ισχύει σήμερα. Σύμφωνα με το πλαίσιο αυτό, τα έννομα αποτελέσματα επέρχονται από την καταχώριση και δημοσίευση των σχετικών εγγράφων και στοιχείων. Από τότε, η απορροφώσα εταιρεία υποκαθίσταται αυτοδικαίως σε όλα τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τις έννομες σχέσεις της απορροφώμενης. Η απορροφώμενη παύει, παράλληλα, να υφίσταται, χωρίς στάδιο εκκαθάρισης. Οι μέτοχοι ή εταίροι της αποκτούν την ιδιότητα του μετόχου ή εταίρου της απορροφώσας εταιρείας. Έτσι, η επιχειρηματική δραστηριότητα συνεχίζεται από την εταιρεία που προκύπτει από τη συγχώνευση.
Τα αποτελέσματα της συγχώνευσης επέρχονται, ακόμη και αν δεν έχουν δημοσιευθεί οι λοιπές πράξεις για κάθε συμμετέχουσα εταιρεία. Επέρχονται, επίσης, ακόμη και πριν από τη διαγραφή της απορροφώμενης εταιρείας από το Γ.Ε.ΜΗ. Η δημοσιότητα των λοιπών πράξεων παραμένει υποχρεωτική. Δεν αποτελεί, όμως, προϋπόθεση για την επέλευση των αποτελεσμάτων του μετασχηματισμού. Κρίσιμη προϋπόθεση είναι η καταχώριση και δημοσίευση της σύμβασης συγχώνευσης στο Γ.Ε.ΜΗ. της απορροφώσας εταιρείας. Η καταχώριση αυτή έχει συστατικό χαρακτήρα. Με αυτήν ολοκληρώνεται η συγχώνευση και ενεργοποιούνται αυτοδικαίως οι έννομες συνέπειές της.
Τέλος, ο χρόνος επέλευσης των αποτελεσμάτων της συγχώνευσης δεν συμπίπτει πάντοτε με τους επιμέρους χρόνους που προβλέπει το σχέδιο σύμβασης. Μπορεί να προηγείται ή να έπεται του χρόνου απόκτησης δικαιωμάτων συμμετοχής στα κέρδη της απορροφώσας. Μπορεί, επίσης, να διαφοροποιείται από τον χρόνο λογιστικού καταλογισμού των πράξεων της απορροφώμενης στην απορροφώσα. Το ίδιο ισχύει και ως προς τον χρόνο ολοκλήρωσης της ανταλλαγής παλαιών και νέων εταιρικών συμμετοχών.
Τα αποτελέσματα της συγχώνευσης
(α) Η καθολική διαδοχή της απορροφώσας εταιρείας
Κεντρική έννομη συνέπεια της συγχώνευσης είναι η καθολική διαδοχή της απορροφώσας εταιρείας. Με την ολοκλήρωση της συγχώνευσης, η περιουσία της απορροφώμενης μεταβιβάζεται στην απορροφώσα ως ενιαίο σύνολο. Το σύνολο αυτό περιλαμβάνει δικαιώματα, υποχρεώσεις και έννομες σχέσεις. Δεν απαιτείται ειδική μεταβιβαστική πράξη για κάθε επιμέρους στοιχείο του ενεργητικού ή του παθητικού.
Τα στοιχεία αυτά περιέρχονται στην απορροφώσα εταιρεία στην κατάσταση όπου βρίσκονται κατά τον χρόνο συντέλεσης της συγχώνευσης. Κατά κανόνα, δεν απαιτείται η τήρηση πρόσθετων διατυπώσεων ή προϋποθέσεων. Υπάρχει, όμως, σημαντική πρακτική εξαίρεση. Όταν ο νόμος προβλέπει ειδικές διατυπώσεις για συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο, αυτές πρέπει να τηρηθούν. Τέτοια περίπτωση μπορεί να αφορά, ενδεικτικά, ακίνητο ή σήμα.
Η καθολική διαδοχή καταλαμβάνει ενοχικές και εμπράγματες σχέσεις. Καταλαμβάνει, επίσης, τις υπόλοιπες συμβατικές σχέσεις, διοικητικές άδειες, εκκρεμείς δίκες και το σύνολο των λοιπών εννόμων σχέσεων της απορροφώμενης εταιρείας. Στις συμβάσεις, ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι ρήτρες που συνδέουν τη συγχώνευση ή τη μεταβολή ελέγχου με δικαίωμα καταγγελίας. Το ίδιο ισχύει και για ρήτρες που επιτρέπουν τροποποίηση της σύμβασης. Η ισχύς και η ενεργοποίησή τους αξιολογούντα κατά περίπτωση.
Στην καθολική διαδοχή περιλαμβάνονται και οι εταιρικές συμμετοχές που κατέχει η απορροφώμενη σε τρίτες εταιρείες. Η μεταβίβασή τους επέρχεται αυτοδικαίως με τη συντέλεση της συγχώνευσης. Στις κεφαλαιουχικές εταιρείες, η απορροφώσα νομιμοποιείται έναντι της εταιρείας με την οικεία καταχώριση, όπου αυτή απαιτείται. Ενδεικτικά, η καταχώριση μπορεί να γίνει στο βιβλίο μετόχων ή εταίρων. Στις προσωπικές εταιρείες και στις αστικές εταιρείες χωρίς νομική προσωπικότητα, κρίσιμη είναι η εταιρική σύμβαση. Αυτή μπορεί να θέτει ειδικούς όρους για τη μεταβίβαση της συμμετοχής.
(β) Οι διοικητικές άδειες
Η καθολική διαδοχή καταλαμβάνει, κατ’ αρχήν, και τις διοικητικές άδειες της απορροφώμενης εταιρείας. Το αν μια άδεια μεταβιβάζεται εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της και από το κανονιστικό πλαίσιο που τη διέπει. Η μεταβίβαση δεν είναι πάντοτε επιτρεπτή. Ενδεικτικά, μπορεί να αποκλείεται όταν ο νόμος απαιτεί συγκεκριμένη εταιρική μορφή για τη χορήγηση της άδειας. Για τον λόγο αυτό, οι άδειες πρέπει να ελέγχονται Χωριστά-πριν και μετά τη συγχώνευση.
(γ) Η τύχη των εκκρεμών δικών
Η καθολική διαδοχή εκτείνεται και στις εκκρεμείς δίκες της απορροφώμενης. Από τη συντέλεση της συγχώνευσης, η απορροφώσα υπεισέρχεται αυτοδικαίως στη θέση της ως διάδικος. Δεν απαιτείται πρόσθετη διαδικαστική πράξη. Δεν απαιτείται, επίσης, επανάληψη των διαδικαστικών πράξεων που έχουν ήδη διενεργηθεί.
Η μεταβολή αυτή δεν συνεπάγεται βίαιη διακοπή της δίκης κατά τις γενικές διατάξεις του ΚΠολΔ. Η απορροφώσα καθίσταται καθολική διάδοχος της απορροφώμενης εκ του νόμου. Η διαδικασία συνεχίζεται από την απορροφώσα εταιρεία. Οι διαδικαστικές πράξεις που έχουν ήδη γίνει διατηρούν την ισχύ τους.
Αντίστοιχα, η απορροφώσα υπεισέρχεται και στις διοικητικές ή διαιτητικές διαδικασίες της απορροφώμενης εταιρείας. Εξαίρεση υπάρχει μόνο όταν ειδική διάταξη προβλέπει διαφορετική λύση.
(δ) Η λύση της απορροφώμενης χωρίς εκκαθάριση
Με τη συντέλεση της συγχώνευσης, η απορροφώμενη εταιρεία λύεται αυτοδικαίως, χωρίς να ακολουθήσει εκκαθάριση. Η λύση αυτή είναι άμεση συνέπεια της καθολικής διαδοχής. Το σύνολο της περιουσίας και των υποχρεώσεών της μεταβιβάζεται στην απορροφώσα εταιρεία. Συνεπώς, δεν απαιτείται ρευστοποίηση ή ικανοποίηση των εταιρικών πιστωτών μέσω εκκαθάρισης. Η επιχειρηματική δραστηριότητα συνεχίζεται μέσω της απορροφώσας.
Παράλληλα, η λύση της απορροφώμενης συνεπάγεται απώλεια της εταιρικής/μετοχικής ιδιότητας των μελών της. Με τη συντέλεση της συγχώνευσης, τα μέλη αυτά αποκτούν την ιδιότητα του εταίρου ή μετόχου της απορροφώσας. Κρίσιμο χρονικό σημείο είναι η καταχώριση και δημοσίευση της σύμβασης συγχώνευσης στο Γ.Ε.ΜΗ.
(ε) Απόκτηση της ιδιότητας του μετόχου ή εταίρου της απορροφώσας εταιρείας
Από τη συντέλεση της συγχώνευσης, οι μέτοχοι ή εταίροι της απορροφώμενης αποκτούν αυτοδικαίως την αντίστοιχη ιδιότητα στην απορροφώσα εταιρεία. Η απόκτηση γίνεται σύμφωνα με τη σχέση ανταλλαγής που προβλέπεται στο σχέδιο σύμβασης συγχώνευσης.
Κατ’ εξαίρεση (άρ. 18 §5) προβλέπονται δύο περιπτώσεις στις οποίες δεν ανταλλάσσονται εταιρικές συμμετοχές. Πρώτον, δεν ανταλλάσσονται συμμετοχές της απορροφώμενης που κατέχει η ίδια ή τρίτος για λογαριασμό της. Δεύτερον, δεν ανταλλάσσονται συμμετοχές της απορροφώμενης που κατέχει η απορροφώσα ή τρίτος για λογαριασμό της.
Η συγχώνευση δεν εξαντλείται στη συμβατική συμφωνία των νομικών προσώπων που εμπλέκονται και των εταίρων/μετόχων τους˙ ούτε στις εσωτερικές εταιρικές εγκρίσεις. Τα κρίσιμα αποτελέσματά της ενεργοποιούνται με τη δημοσιότητα της σύμβασης στο Γ.Ε.ΜΗ. Από εκείνο το σημείο, η απορροφώσα συνεχίζει την επιχείρηση της απορροφώμενης, αναλαμβάνοντας συνολικά δικαιώματα, υποχρεώσεις, συμβάσεις, άδειες και εκκρεμείς διαδικασίες. Για διοικήσεις, επενδυτές και (νομικούς και λοιπούς) συμβούλους, το βασικό ζητούμενο είναι η έγκαιρη χαρτογράφηση των έννομων σχέσεων που μεταφέρονται και των συνεπειών τους. Ιδίως, απαιτείται έλεγχος συμβάσεων, αδειών, εταιρικών συμμετοχών και εκκρεμών διαφορών. Στο επόμενο άρθρο της σειράς θα εξετάσουμε την ευθύνη που μπορεί να ανακύψει στο πλαίσιο της συγχώνευσης.-
Managing Partner
Koumentakis and Associates Law Firm
Σημ.: Το παρόν άρθρο αποτελεί τμήμα ευρύτερης ενότητας αρθρογραφίας της Δικηγορικής μας Εταιρείας για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς. Στην ενότητα αυτή επιχειρούμε την ανάλυση, άρθρο προς άρθρο με business view, πάντα, προσέγγιση, του βασικού σχετικού νόμου (:ν. 4601/2019).